عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
241
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
دل فارغ كرد ، ولايت سيستان مر طلحة الطلحات [ 1 ] را داد ، و او را طلحه بن عبد اللّه [ 2 ] الخزاعى گفتندى . آخر سلم بر طلحه خشم گرفت . و چون طلحه خبر يافت بگريخت با اصبهبد سگزى ، و نزديك يزيد بن معويه شدندى ، تا مرگ يزيد آنجا بماندند . و چون يزيد بمرد ، ايشان بسيستان باز آمدند ، و كارشان راست شد . و طلحه بسيستان بماند تا بروزگار فتنهء عبد اللّه بن الزبير [ 3 ] و سلم بن زياد خراسان به عرفجه بن عامر السعدى [ 4 ] سپرد ، و خود سوى مكه برفت . عبد اللّه بن خازم [ 5 ] و چون سلم قصد مكه كرد ، عبد اللّه بن خازم با وى برفت ، و سلم را اندر راه خدمت كرد ، و چون با وى ( 114 ) گستاخ شد ، عهد خراسان را از سلم بخواست . و سلم عهد خراسان به عبد اللّه داد و عبد اللّه بمرو آمد و با عرفجه حرب كرد ، و عرفجه را بكشت ، و
--> [ ( 1 - ) ] وى طلحه بن عبد اللّه بن خلف خزاعى و از جوادان بصره و امراى بنى اميه بود ، كه ولايت سيستان داشت ، و در سنه 64 در اين جا بمرد ، و در تهل مهاجر زرنج دفن شد ( تاريخ سيستان ) . [ ( 2 - ) ] هر دو : عبيد اللّه . ولى بقول جمهور عبد اللّه صحيح است . [ ( 3 - ) ] وى ابو بكر بن عبد اللّه بن زبير بن عوام قرشى اسدى يكى از دلاوران قريش و متولد در مدينه در سال اول هجرت است ، كه در عصر حضرت عثمان در فتح افريقه شركت كرد ، و در سنه 64 ه . بعد از مرگ يزيد بن معاويه با او بيعت كردند ، و بر مصر و حجاز و يمن و خراسان و عراق حكمران شد ، مركز حكومت او در مدينه بود ، تا كه در عصر عبد الملك بن مروان حجاج ثقفى برو لشكر كشيد ، و در مكه در سال 73 ه . كشته شد . مدت خلافتش نه سال ، و از ابطال و خطيبان عرب بود ، كه در صحيحين 33 حديث ازو روايت شده و سكه هم زده است ( الاعلام 4 ر 218 ) چون طلحه در 64 ه . در سيستان مرده ، پس زندگانى او تا فتنهء ابن زبير است . [ ( 4 - ) ] كذا در هر دو . در البلدان يعقوبى 59 عرفجه بن الورد السعدى است . [ ( 5 - ) ] در هر دو نسخه مكررا حازم است ؟